توضیحات


حافظ شیرازی را بهتر بشناسید



با پرچم همراه باشید تا حافظ را بهتر بشناسید،خواجه شمس‌الدین محمد بن بهاءالدّین محمد حافظ شیرازی (زاده ح. ۷۲۷ (قمری) – درگذشته ۷۹۲ (قمری))  معروف به لسان‌الغیب است پدرش بهاءالدین محمد نام داشته ویکی از شاعران بزرگ قرن سدهٔ هشتم ایران  برابر قرن چهاردهم میلادی می باشدو بیش‌تر شعرهای او غزل هستند که به غزلیات حافظ شهرت دارند و در سده‌های هجدهم و نوزدهم اشعار او به زبان‌های اروپایی ترجمه شد و نام او به گونه‌ای به محافل ادبی جهان غرب نیز راه یافت است و هرساله در تاریخ ۲۰ مهرماه مراسم بزرگ‌داشت حافظ در محل آرامگاه او در شیراز با حضور پژوهشگران ایرانی و خارجی برگزار می‌شودکه در این روز همه برای بزرگ داشت این شاعر نام دار ایرانی برگرد هم جمع می شوند و یاد وخاطره ای او را زنده نگه می دارند .



ارامگاه حافظ-شیراز

ارامگاه حافظ شیرازی 


زندگی نامه حافظ شیرازی 

اطلاعات چندانی از خانواده و اجداد خواجه حافظ در دست نیست و ظاهراً پدرش بهاءالدین محمد نام داشته در دوره سلطنت اتابکان فارس از اصفهان به شیراز مهاجرت کرده است شمس الدین از دوران طفولیت به مکتب و مدرسه روی آوردو بعد ازسپری نمودن علوم و معلومات معمول زمان خویش به محضر علما و فضلای زادگاهش شتافت و از این بزرگان بویژه قوام الدین عبدا... بهره ها گرفت وخواجه در دوران جوانی بر تمام علوم مذهبی و ادبی روزگار خود تسلط یافت.

و مادرش اهل کازرون بوده‌است در اشعار او که می‌تواند یگانه منبع موثّق زندگی او باشد اشاره‌های اندکی از زندگی شخصی و خصوصی او یافت می‌شود آنچه از فحوای تذکرهها به دست می‌آید بیشتر افسانه‌هایی است که از این شخصیّت در ذهن عوام ساخته و پرداخته شده‌است.

او هنوز دهه بیست زندگی خود را سپری ننموده بود که به یکی از مشاهیر علم و ادب دیار خود تبدل شد وی در این دوره علاوه بر اندوخته عمیق علمی و ادبی خود قرآن را نیز کامل از حفظ داشت و از این روی تخلص حافظ بر خود نهاد.

دوران جوانی حافظ مصادف بود با افول سلسله محلی اتابکان فارس و این ایالات مهم به تصرف خاندان اینجو در آمده بود حافظ که در همان دوره به شهرت والایی دست یافته بود مورد توجه و امرای اینجو قرار گرفت و پس از راه یافتن به دربار آنان به مقامی بزرگ نزد شاه شیخ جمال الدین ابواسحاق حاکم فارس دست یافت.

دوره حکومت شاه ابواسحاق اینجو توأم با عدالت و انصاف بود و این امیر دانشمند و ادب دوست در دوره حکمرانی خود که از سال 742 تا 754 ه.ق بطول انجامید در عمرانی و آبادانی فارس و آسایش و امنیت مردم این ایالت بویژه شیراز کوشیدحافظ از لطف امیرابواسحاق بهره مند بود و در اشعار خود با ستودن وی در القابی همچون جمال چهره اسلام و سپهر علم وحیاء حق شناسی خود را نسبت به این امیر نیکوکار بیان داشت.

پس از این دوره صلح و صفا امیر مبارزه الدین مؤسس سلسله آل مظفر در سال 754 ه.ق بر امیر اسحاق چیره گشت و پس از آنکه او را در میدان شهر شیراز به قتل رساند حکومتی مبتنی بر ظلم و ستم و سخت گیری را در سراسر ایالت فارس حکمفرما ساختامیر مبارز الدین شاهی تند خوی و متعصب و ستمگر بودحافظ در غزلی به این موضوع چنین اشاره می کند:

راستی خاتم فیروزه بو اسحاقی ----- خوش درخشید ولی دولت مستعجل بود   -   دیدی آن قهقهه کبک خرامان حافظ ----- که زسر پنجه شاهین قضا غافل بود

لازم به ذکر است حافظ در معدود مدایحی که گفته است نه تنها متانت خود را از دست نداده است بلکه همچون سعدی ممدوحان خود را پند داده و کیفر دهر و ناپایداری این دنیا و لزوم رعایت انصاف و عدالت را به آنان گوشزد کرده استاقدامات امیر مبارزالدین با مخالفت و نارضایتی حافظ مواجه گشت و وی با تاختن بر اینگونه اعمال آن را ریاکارانه و ناشی از خشک اندیشی و تعصب مذهبی قشری امیر مبارز الدین دانست سلطنت امیر مبارز الدین مدت زیادی به طول نیانجامید و در سال 759 ه.ق دو تن از پسران او شاه محمود و شاه شجاع که از خشونت بسیار امیر به تنگ آمده بودند توطئه ای فراهم آورده و پدر را از حکومت خلع کردند این دو امیر نیز به نوبه خود احترام فراوانی به حافظ می گذاشتند و از آنجا که بهره ای نیز از ادبیات و علوم داشتند شاعر بلند آوازه دیار خویش را مورد حمایت خاص خود قرار دادند.

 با این همه آنچه با تکیه به اشارات دیوان او و برخی منابع معتبر قابل بیان است آن است که او در خانواده‌ای از نظر مالی در حد متوسط جامعه زمان خویش متولد شده‌است (با این حساب که کسب علم و دانش در آن زمان اصولاً مربوط به خانواده‌های مرفه و بعضاً متوسط جامعه بوده‌است) در نوجوانی قرآن را با چهارده روایت آن از برکرده و از همین رو به حافظ ملقب گشته‌است در دوران حکومت شاه شیخ ابواسحاق (متوفای ۷۵۸ ق) به دربار راه پیدا کرده و احتمالاً شغل دیوانی پیشه کرده‌است در قطعه‌ای با مطلع «خسروا، دادگرا، شیردلا، بحرکفا / ای جلال تو به انواع هنر ارزانی شاه جلال‌الدین مسعود برادر بزرگ شاه ابواسحاق را خطاب قرار داده و در همان قطعه به صورت ضمنی قید می‌کند که سه سال در دربار مشغول است شاه مسعود تنها در سال ۷۴۳ و کمتر از یک سال حاکم شیراز بوده‌است و از این رو می‌توان دریافت که حافظ از اوان جوانی در دربار شاغل بوده‌است.

 علاوه بر شاه ابواسحاق، در دربار شاهان آل مظفر شامل امیر مبارزالدین، شاه شجاع، شاه منصور و شاه یحیی نیز راه داشته‌است شاعری پیشه اصلی او نبوده و امرار معاش او از طریق شغلی دیگر (احتمالاً دیوانی) تأمین می‌شده‌است در این خصوص نیز اشارات متعددی در دیوان او وجود دارد که بیان‌کننده اتکای او به شغلی جدای از شاعری است، از جمله در تعدادی از این اشارات به درخواست وظیفه (حقوق و مستمری) اشاره دارد دربارهٔ سال دقیق تولد او بین مورخان و حافظ‌شناسان اختلاف نظر وجود دارد.

 دکتر ذبیح‌الله صفا ولادت او را در ۷۲۷ ه‍. ق و دکتر قاسم غنی آن را در ۷۱۷ می‌دانندبرخی دیگر از پژوهندگان همانند علامه دهخدا بر اساس قطعه‌ای از حافظ ولادت او را قبل از این سال‌ها و حدود ۷۱۰ ق تخمین می‌زنند آنچه مسلم است ولادت او در اوایل قرن هشتم هجری و بعد از ۷۱۰ واقع شده و به گمان غالب بین ۷۲۰ تا ۷۲۹ ق روی داده‌است.

در مورد سال درگذشت او اختلاف کمتری بین مورخان دیده می‌شود و به نظر اغلب آنان ۷۹۲ ق است از جمله در کتاب مجمل فصیحی نوشته فصیح خوافی (متولد ۷۷۷ ق) که معاصر حافظ بوده و همچنین نفحات الانس تألیف جامی (متولد ۸۱۷ ق) به‌صراحت این تاریخ به‌عنوان سال درگذشت خواجه قید شده‌است. محل تولد او شیراز بوده و در همان شهر نیز روی در نقاب خاک کشیده‌است.

روایت است هنگامی که قصد دفن حافظ را داشتند، عده‌ای از متعصبان با استناد به اشعار حافظ دربارهٔ می‌گساری با دفن وی به شیوهٔ مسلمانان مخالف بودند و در مقابل عدهٔ دیگر وی را فردی مسلمان و معتقد می‌دانستند قرار شد که از دیوان حافظ فالی بگیرند که این بیت آمد:

قدم دریغ مدار از جنازهٔ حافظ                  که گرچه غرق گناه است، می‌رود به بهشت

این شعر در بدخواهان شاعر تأثیر بسیاری می‌کند و همه را خاموش می‌کند، واز مشهورترین شعرای تاریخ ایران زمین است که تا نام ایران زنده و پا برجاست نام وی نیز جاودان خواهد بود


بیشتربدانید:با مهمترین ویژگی  های معماری اسلامی آشنا شوید



آرامگاه حافظ

آرامگاه خواجه شمس‌الدین محمد بن بهاءالدّین


بیشتربدانید:  تخت جمشید را بهتر بشناسید


آرامگاه خواجه حافظ شیرازی 

آرامگاه حافظ نام مجموعه‌ای آرامگاهی در شمال شهر شیراز و در جنوب دروازهٔ قرآن است که آرامگاه حافظ شیرازی را در خود جای داده است مساحت حافظیه ۲ هکتار بوده و از ۲ صحن شمالی و جنوبی تشکیل یافته‌است و این صحن‌ها توسط تالاری از یک‌دیگر جدا شده‌اند این مجموعه ۴ در ورودی-خروجی دارد که در اصلی در سمت جنوب آن، دو در در سمت غرب و یک در در سمت شمال‌شرق مجموعه قرار گرفته‌است. تالار حافظیه که از آثار دورهٔ زندیان است، ۵۶ متر طول و ۸ متر عرض دارد و از ۲۰ ستون سنگی، هر کدام به ارتفاع ۵ متر تشکیل شده‌است این تالار پیش‌تر شامل ۴ ستون و ۴ اتاق بوده‌است که بعدها اتاق‌ها از محدودهٔ آن حذف شده‌اند در سمت شرق و غرب تالار ۲ اتاق -یکی متعلق به سازمان میراث فرهنگی و دیگری مربوط به دفتر آرامگاه وجود دارد شیوهٔ معماری این تالار متأثر از معماری اسلامی دوره زندیان است.

نقل شده است که در هنگام تشییع جنازه خواجه شیراز گروهی از متعصبان که اشعار شاعر و اشارات او به می و مطرب و ساقی را گواهی بر شرک و کفروی می دانستند مانع دفن حکیم به آیین مسلمانان شدند در مشاجره ای که بین دوستداران شاعر و مخالفان او در گرفت سرانجام قرار بر آن شد تا تفألی به دیوان خواجه زده و داوری را به اشعار او واگذارند. پس از باز کردن دیوان اشعار این بیت شاهد آمد:

قدیم دریغ مدار از جنازه حافظ ----- که گرچه غرق گناه است می رود به بهشت

حافظ بیشتر عمر خود را در شیراز گذراند و بر خلاف سعدی به جز یک سفر کوتاه به یزد و یک مسافرت نیمه تمام به بندر هرمز همواره در شیراز بود وی در دوران زندگی خود به شهرت عظیمی در سر تا سر ایران دست یافت و اشعار او به مناطقی دور دست همچون هند نیز راه یافت.

نقل شده است که وی مورد احترام فراوان سلاطین آل جلایر و پادشاهان بهمنی دکن هندوستان قرار داشت و پادشاهان زیادی او را به پایتخت های خود دعوت کردند. حافظ تنها دعوت محمود شاه بهمنی را پذیرفت و عازم آن سرزمین شد ولی چون به بندر هرمز رسید و سوار کشتی شد طوفانی در گرفت و خواجه که در خشکی، آشوب و طوفان حوادث گوناگونی را دیده بود نخواست خود را گرفتار آشوب دریا نیز بسازد.

اما شهرت اصلی حافظ و رمز پویایی جاودانه آوازه او به سبب غزل سرایی و سرایش غزل های بسیار زیباست و در زبان اغلب مردم ایران، رفتن به حافظیّه معادل با زیارت آرامگاه حافظ گردیده است اصطلاح زیارت که بیشتر برای اماکن مقدّسی نظیر کعبه و بارگاه امامان به کار می رود، به خوبی نشان گر آن است که حافظ چه چهرهٔ مقدّسی نزد ایرانیان دارد برخی از معتقدان به آیین های مذهبی و اسلامی، رفتن به آرامگاه او را با آداب و رسوم مذهبی همراه می کنند از جمله با وضو به آنجا می روند و در کنار آرامگاه حافظ به نشان احترام، کفش خود را از پای بیرون می آورند سایر دل باختگان حافظ نیز به این مکان به عنوان سمبلی از عشق راستین و نمادی از رندی عارفانه با دیدهٔ احترام می نگرند.


بیشتربدانید:  پاسارگاد تنها آرامگاه کوروش کبیر




ارامگاه خواجه حافظ

آرامگاه حافظ مجموعه‌ای آرامگاهی در شمال شهر شیراز و در جنوب دروازهٔ قرآن است 


بیشتربدانید:  بهترین وجدید ترین طراح های داخلی


 دیوان حافظ  یا  مجموعه اشعار حافظ

دیوان حافظ مجموعه اشعار حافظ را در بر می‌گیرد اکنون، بیش از دویست سال از اوّلین چاپ رسمی این دیوان گذشته‌است، که در فاصله ۱۲۰۰ تا ۱۲۰۶ ه. ق. در کلکته صورت گرفت اولین تصحیح علمی دیوان حافظ، همین چاپ مشهوری قزوینی- غنی است که در حدود هفتاد سال پیش صورت گرفته است البته اکثر چاپ های موجود در بازار مدعی اند که از روی همین چاپ صورت گرفته اند، ولی چاپ های دقیق و معتبر این تصحیح دو مورد بیشتر نیست؛ اولی حافظ قزوینی- غنی چاپ انتشارات زوار که با خط نستعلیق متوسط در همان ایام انجام شده و بعدها مرتب از روی آن افست شده و دومی چاپ انتشارات اساطیر.

ودیوان حافظ که مشتمل بر حدود ۵۰۰ غزل، چند قصیده، دو مثنوی، چندین قطعه و تعدادی رباعی است، تاکنون بیش از چهارصد بار به اشکال و شیوه‌های گوناگون، به زبان فارسی و دیگر زبان‌های جهان به چاپ رسیده‌است شاید تعداد نسخه‌های خطّی ساده یا تذهیب‌شدهٔ آن در کتابخانه‌های ایران، افغانستان، هند، پاکستان، ترکیه و حتی کشورهای غربی از هر دیوان فارسی دیگری بیشتر باشد نکتهٔ خاصی که در دیوان حافظ وجود دارد، کثرت نسخه‌هایی با مفردات و واژه‌های گوناگون است که این خصیصه باعث بروز تصحیحات متعدد و گاه متناقض هم در بین مصححان می‌شود.

امروز حافظ محبوب ترین (popular) شاعر ماست در ایران کمتر خانه ای را می توان یافت که دیوان حافظ در آن نباشد، در صورتی که مثنوی و شاهنامه و کلیات سعدی در خیلی از خانه ها نیست بیشترین نسخه خطی به جا مانده از یک متن کهن فارسی، مربوط به حافظ است؛ در مجموع تاکنون بیش از 1700 نسخه خطی از دیوان حافظ شناخته شده است.

هر سال چند ده هزار نسخه از دیوان حافظ منتشر می شود (مثلا تنها در سال 1379، هشتصد هزار نسخه دیوان حافظ در قالب 164 نوع چاپ مختلف به طبع رسیده است) و گاهی برای خریداران این سوال پیش می آید که کدام یک از این چاپ ها بهتر است لابد شما هم دیده اید که گاهی شعرهای حافظ با صورت های مختلفی خوانده می شوند معروف ترین این نمونه، بیت مشهور «کشتی نشستگانیم/ کشتی شکستگانیم ای باد شرطه برخیز» است.


بیشتربدانید:  معماری مدرن




دیوان حافظ

دیوان حافظ که مجموعه اشعار حافظ را در بر می‌گیرد 


بیشتربدانید:  راز موفقیت در زندگی


انواع اشعار بی نظیر  خواجه حافظ

حافظ را چیره‌دست‌ترین غزل سرای زبان فارسی دانسته‌اند موضوع غزل وصف معشوق، می، و مغازله است و غزل‌سرایی را باید هنری دانست ادبی، که درخور سرود و غنا و ترانه‌پردازی استبا آن‌که حافظ غزل عارفانهٔ مولانا و غزل عاشقانهٔ سعدی را پیوند زده، نوآوری اصلی او در تک بیت‌های درخشان، مستقل، و خوش‌مضمون فراوانی است که سروده‌است استقلالی که حافظ از این راه به غزل داده به میزان زیادی از ساختار سوره‌های قرآن تأثیر گرفته‌است، که آن را انقلابی در آفرینش این‌گونه شعر دانسته‌اند.               ندیدم خوش‌تر از شعر تو حافظ               به قرآنی که اندر سینه داری

بی تردید حافظ شیفته شیوایی زبان قرآن بوده و از صنایع و بدایع آن در شعر خود بهره برده‌است بیشتر صنایع بدیع قرآن را که نزدیک به یکصد گونه دانسته‌اند، در دیوان حافظ می‌توان یافت از پر شمارترین این صنایع می‌توان ایجاز، استعاره، ایهام، انسجام، ارسال المثل، ترصیع، تلمیح، تمثیل، تشبیه، تقابل، تکرار، توزیع، تناسب، جناس، تسمیط، کنایه، مقارنه و تقسیم را نام برد. حافظ خواندن قرآن با چارده (چهارده) روایت را مایه افتخار خود می‌دانسته و گمان می‌رود به همین خاطر حافظ تخلص می‌کرده. در سراسر دیوان حافظ به ابیاتی برمی‌خوریم که به صراحت به تأثیر قرآن در زندگی او اذعان داشته‌است.


بیشتربدانید:   نکته های مهم مدیریتی برای مدیریت موفق




حافظ -شیرازی

آرامگاه خواجه حافظ شیرازی بزگ ترین شاعر نامدار ایران

بیشتربدانید:   چگونه فروش تلفنی موفقی داشته باشیم


سخنان شاعران بزرگ جهان در مورد حافظ 

شاعران زیادی د رمورد حافظ سخن گفته اند که در بین آنها سخنان دو تن از بزرگان گوته ونیچه را بازگو خواهیم کرد.


ژان ولفگانگگوته شاعران بزرگ جهان در مورد حافظ می گوید

ژان ولفگانگ گوته ؛ شاعر ، فیلسوف ، نویسنده ، سیاستمدار و دانشمند بزرگ در میان آثار خود ، یک  اثر مهم دارد به نام دیوان شرقی . این اثر نه تنها یکی از عالی ترین آثار شعر و حکمت گوته است بلکه یکی از بزرگ ترین آثار ادبی آلمان و اروپا به شمار می آید گوته این اثر برجسته را با خواندن دیوان شعر حافظ به وجود آورد .

نقادان ادب جهان ، گوته را یکی از ارکان چهارگانه ادب جهان نام داده اند و چنین شخصیتی با شیفتگی و دلبستگی درباره حافظ فراوان گفته است : ای حافظ ، آرزوی من آن است که فقط مریدی از مریدان تو باشم ،گوته خطاب به حافظ متن های ادبی سلیس ، عمیق ، پرمعنا و پر از روح و احساس خلق کرد که در نوع خود شاهکاری بزرگ محسوب می شوند .

در نوشته های او با نام حافظ مواجه می شویم  او با حافظ سخن می گوید ، به تحلیل اشعارش می پردازد ، احساس قلبی خود و دریافت هایش را نسبت به اندیشه های حافظ بیان می کند  حافظ را می ستاید ، سروده های او را جاودانه و آسمانی می خواند اما گاهی هم عاجز و درمانده می شود از بیان درک عمیق حقیقت نهفته در اشعار او .

و متنی که می خوانید نظر گوته درباره شخصیت ، اندیشه و ادبیات حافظ است که در دیوان غزلیات او جلوه گر شده است :

ای حافظ ، سخن تو هم چون ابدیت بزرگ است زیرا آن را آغاز و انجامی نیست  کلام تو هم چون گنبد آسمان تنها به خود وابسته است و میان نیمه ی غزل تو با مطلع و مقطع آن فرقی نمی توان گذاشت  زیرا همه ی آن در حد جمال و کمال است اگر روزی دنیا به سرآید ای حافظ آسمانی  آرزو دارم که تنها با تو و در کنار تو باشم  چرا که این  افتخار زندگی من و مایه ی حیات من است درباره ی غزل های حافظ هرگونه سخن بی فایده است زیرا باید نخست آنها را خواند و عمقشان را درک کرد و با آنها هم آهنگ شد تا بتوان پی برد که چگونه سخن حافظ اعجاز واقعی ذوق و هنر بشری و سرچشمه ی فیاض کمال و جمال و حکمت و عرفان است .

گوته که  «دیوان غربی-شرقی» خود را تحت تأثیر «دیوان حافظ» سرودبود، و فصل دوم آن را با نام «حافظ‌نامه» به اشعاری در مدح حافظ اختصاص داد که از جملهٔ آن‌ها می‌توان به دو شعر زیر اشاره کرد:

حافظا، در غزل‌هایت می‌شنوم     که شاعران را بزرگ داشته‌ای        __________ بنگر که اینک پاسخی فراخورت می‌دهم           بزرگ اویی است که این سپاس به بزرگ‌داشتِ اوست.

و همچنین:

خود را با تو برابر گرفتن، حافظا       راستی که دیوانگی است  -   کشتی‌یی پُر شتاب و خروشان     به پهنهٔ پُر موج دریا در می‌آید،    و مغرور و دلیر به دلِ خیزاب‌ها می‌زند   آن و دمی است که اقیانوس درهم‌اش بشکند.

ولی این تخته‌بند پوده همچنان به پیش می‌راند       در غزل‌های سبک‌خیز و تندآهنگِ تو         خنکای سیال دریا است،      و فورانِ کوه‌وار آتش نیز       و گدازه‌ها مرا در خود غرق می‌کنند   با این همه خیالی نیز درونم را می‌آکند

و شجاعت‌ام می‌بخشد     مگر نه آن‌که من نیز در سرزمینِ خورشید        زیسته و عشق ورزیده‌ام         باشد اگر این دنیا در هم شکند      حافظ، از شور به هم‌چشمی تو می‌بالم      در بد و خوب شریکیم و وفادار و سهیم

توأمانیم و ز یک گوهر و همزاد همیم         چون تو خواهم ره دل پویم و نوشم می ناب       هم کنم فخر بر این زندگی شعر و شراب     شو کنون با شرر آتش خود نغمه‌سرا    گر چه پیری، دل پرشور و جوانیست ترا


بیشتربدانید:    آیا شما در آینده ثروتمند میشوید یا فقیر


فریدریش نیچه شاعران بزرگ جهان در مورد حافظ می گوید

یکی دیگر از شاعران و فیلسوفان نام‌آور آلمان، فریدریش نیچه، نیز در پاره‌نوشت‌های خود شعری را با نام «به حافظ، پرسش یک آبنوش» به او تقدیم کرده‌است  .

میخانه‌ای که تو برای خویش     پی‌افکنده‌ای    فراخ‌تر از هر خانه‌ای است    جهان از سر کشیدن می‌یی     که تو در اندرون آن می‌اندازی،ناتوان است     پرنده‌ای، که روزگاری ققنوس بود    در ضیافت توست    موشی که کوهی را بزاد

خود گویا تویی    تو همه‌ای، تو هیچی        میخانه‌ای، می‌یی     ققنوسی، کوهی و موشی،    در خود فرومی‌روی ابدی،     از خود می‌پروازی ابدی،   رخشندگی همهٔ ژرفاها،   و مستی همهٔ مستانی     تو و شراب

نیچه ازجمله فیلسوفان خوش‌اقبالی است که بسیاری از آثارش در ایران ترجمه شده و کتاب‌ها و پایان‌نامه‌های متعددی درباره‌اش نوشته شده است شاید بتوان گفت زبان شاعرانه نیچه و سبک گزین‌گویانه او در علاقه‌مندی ایرانیان نقش مهمی داشته است. لازم به یادآوری است که نیچه نیز در آثارش به ایران و برخی از شاعران ایرانی همچون حافظ اشاره داشته است. در این گفتگو تلاش شده نگاه نیچه به ایران از زوایای مختلف موضوع بررسی قرار گیرد دکتر علی‌محمد اسکندری‌جو ازجمله محققانی است که در حوزه فلسفه فعالیت و پژوهش کرده و کتابی هم با عنوان «نیچة زرتشت» به زبان فارسی منتشر کرده است او هم اکنون ساکن سوئد است و بیشتر فعالیت فلسفی خود را در حوزه آرای نیچه قرار داده است .

در ضمیر ما ایرانیان رند شیراز همواره نامی آشناست؛ نیچه هم چندان ناشناخته نیست بسیاری از آثار او در ایران ترجمه شده و آثار متعددی درباره زوایای اندیشه و زمانه او نوشته شده است؛ شما نیز تألیفی درباره او دارید چرا نیچه برای ما باید اهمیت داشته باشد؟ البته گفتگوی ما به نگاه نیچه و حافظ به فرهنگ ویران آن دو زمانه دلالت دارداگر بنا داریم در این گفتگو به جلوه‌ای از فرهنگ بپردازیم و حافظ و نیچه را به ‌مثابه این دو جلوه درک کنیم، پس ناچار باید در جستجوی یک «بحران» در تاریخ این دو باشیم؛ چراکه این دو شوریده عصیانگر دقیقا در دو بحران تاریخی و فرهنگی زندگی می‌کنند. 

لبته می‌گویند مقایسه اسطوره‌های ادب و اندیشه چندان خوشایند نیست و من هم تاآنجاکه بتوانم، از آن پرهیز می‌کنم با این ‌حال نیچه فیلسوفی خطرناک است، آن‌چنان ‌که لسان‌الغیب هم شاعری خالی از خطر نیست این دو منتقد که علیه دو فرهنگ فرومایه تیغ از رو بسته‌اند، می‌گویند، آنچه را که نباید بگویند این دو رند عصیانگر می‌تازند آنجاکه نباید بتازند پنداری گفتن ناگفته‌ها و تاختن به ناتاخته‌ها، تنها از حافظ و حافظ یا از نیچه و نیچه برآمده است در قفس شعر حافظ رفتن و یا در تیررس قلم قلیایی نیچه افتادن، از کسی برنمی‌آید.

نیچه و حافظ تنها دو شاعر بی‌باک نیستند، بلکه دو سلحشور فرهنگی‌اند که با آثار خویش می‌کوشند از مبتذل شدن زندگی و زبان و هنر جلوگیری کنند، یا لااقل از شتاب فرآیند فرومایگی در فرهنگ بکاهند  و پیش‌از آن به خاطر بسپاریم نیهیلیسم نیچه، هم به مرگ نظر دارد و هم به حیات. به‌بیانی، نیهیلیسم او هم فرهنگ مردگان است و هم فرهنگ زندگان. اضافه کنم که گشتاور فرهنگ حافظ را می‌گویند دین است، حال آنکه می‌دانیم گشتاور فرهنگ نیچه «طبیعت» است به ‌این سبب اصولا نه نیچه فیلسوف ناب است و نه حافظ شاعر ناب، بلکه هر دو به فراسوی شعر و فلسفه بال می‌گشایند گرچه استعاره «جغد» در فرهنگ ایرانی ما خوش‌یمن نیست، اما (به ‌تأسی از عبارت مشهور هگل) گاهی حافظ و نیچه را نیز همانند دو بوم «مینروا» می‌بینم که در شبانگاه سقوط فرهنگی به‌سوی افقهای دوردست فرهنگی پویا و نجیب بال می‌گشایند چه می‌توان‌کرد که این پرنده در غرب به‌ویژه یونان، نماد حکمت و دانایی می‌شود و در ایران نماد آسیب و نحس است.


فال حافظ و رازی که در فال حافظ است 

مشهور است که امروز در خانهٔ هر ایرانی یک دیوان حافظ یافت می‌شود ایرانیان طبق رسوم قدیمی خود در روزهای عید ملی یا مذهبی نظیر نوروز بر سر سفره هفت سین، یا شب یلدا، با کتاب حافظ فال می‌گیرند برای این کار، یک نفر از بزرگان خانواده یا کسی که بتواند شعر را به خوبی بخواند یا کسی که دیگران معتقدند به اصطلاح خوب فال می‌گیرد ابتدا نیت می‌کند، یعنی در دل آرزویی می‌کند سپس به‌طور تصادفی صفحه‌ای را از کتاب حافظ می‌گشاید و با صدای بلند شروع به خواندن می‌کند. کسانی که ایمان مذهبی داشته باشند هنگام فال گرفتن فاتحه‌ای می‌خوانند و سپس کتاب حافظ را می‌بوسند، آنگاه با ذکر اورادی آن را می‌گشایند و فال خود را می‌خوانند.

برخی حافظ را «لسان‌الغیب» می‌گویند یعنی کسی که از غیب سخن می‌گوید و بر اساس بیتی از شعر حافظ او معتقد است که هیچ‌کس زبان غیب نیست:

ز سر غیب کس آگاه نیست قصه مخوان             کدام محرم دل ره در این حرم دارد

یکی از صنایع شعری ایهام است بدین معنی که از یک کلمه معانی متفاوتی برداشت می‌شود ایهام در اشعار حافظ به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفته همچنین از مهم‌ترین خصوصیات شعر حافظ گستردگی مطالب ذکر شده در یک غزل اوست؛ به گونه‌ای که در یک غزل از موضوع‌های فراوانی حرف می‌زند از طرفی هر بیت شعر حافظ نیز به‌طور مستقل قابل تفسیر است این ویژگی‌های شعر حافظ باعث شده که هر کس با هر نیتی که دیوان حافظ را بگشاید و غزلی از آن را بخواند در مورد نیت خود کلمه یا جمله‌ای در آن می‌یابد و فرد فکر می‌کند که حافظ نیت او را خوانده و به وی جواب داده‌است. غافل از اینکه این ویژگی شعر حافظ است و در بقیه غزلیات او نیز کلمات یا جملاتی همخوان با نیت صاحب فال وجود دارد.

حافظ زمانی که درمانده می‌شود به فال روی می‌آورد:

از غم هجر مکن ناله و فریاد که دوش               زده‌ام فالی و فریاد رسی می‌آید

بهاءالدین خرمشاهی با اشاره به اینکه بیشتر وقت‌ها فال‌هایی که از دیوان حافظ گرفته می‌شود با ارتباط معنایی عجیبی همراه می‌شود، گفت راز فال حافظ این است که حافظ نظر کرده است، او به مردم ایران نظر دارد و مردم به او نظر دارند و خدا به هر دو.

در نشست ذهن و زبان حافظ که چهارشنبه(16 مهرماه ) در شهر کتاب برگزار شد، علی اصغر محمدخانی در آغاز برنامه‌های شهر کتاب برای حافظ و حافظ‌خوانی و حافظ پژوهی را شرح داد و به برگزاری درس‌گفتارهایی برای موضوعاتی چون مفهوم رندی، شهروندی، مفهوم آن، عشق، ساخت آرامگاه حافظ و غیره در شعر اشاره کرد.

بعد از آن، بهاالدین خرمشاهی سخنانش را با تحسین تشبیهات حافظ آغاز گرد و بیت‌هایی از او خواند و گفت: حافظ به تنوع مضامین و معانی معروف استاو درباره مضمون هم گفت: مضمون به جهان شعر باز می‌گردد و معنا به زندگی واقعی مربوط است. حافظ به معنا بیشتر پرداخته و بسیار با ما حرف زده است؛ بیش از هر کسی، اما نه به اندازه سعدی.

این حافظ‌شناس در ادامه درباره فال حافظ و پژوهشی که در این باره انجام شده هم گفت: نمونه‌های بسیاری هست که فال حافظ گرفته می‌شود، و شعرهایی بسیار نادر از حافظ بسیار مرتبط با موضوع می‌آید، راز فال حافظ نظرکردگی اوست حافظ نظر کرده است، او به مردم ایران نظر دارد و مردم به او نظر دارند و خدا به هر دو.

او همچنین با اشاره به گفتمان‌های شعر حافظ، گفت: اعتقاد به آخرت، اعتقاد به معاد، طنز از گفتمان‌های شعر حافظ است، اما طنز موضوع و روش شعر او هم هست، او طنز را به چند شیوه به کار می‌برد؛ سر به سر گذاشتن با معشوق، سر به سر گذاشتن با احترام مقدسات دینی مثل تسبیح که بیشتر با طریقت انجام می‌شود و نه شریعت چون سریعت مقدس است.

خرمشاهی اضافه کرد: باده‌ستایی، عشق، عرفان، اخلاق و اخلاقیات، پندپذیری و پند ناپذیری، استغنا، جبرگرایی و تسلیم به رضا، بی‌اعتباری به جهان، توکل و حق‌شناسی از مباحث‌ مهم شعر حافظ است.


بیشتربدانید:    جدیدترین تکنولوژی های جهان


حافظ شیرازی



نتیجه گیری: 

حافظ از مشهورترین شعرای تاریخ ایران زمین است که تا نام ایران زنده و پا برجاست نام وی نیز جاودان خواهد بود ونام آن بر سر زبان ها خواهد بود واز اشعار وی که برجای مانده است به درستی استفاده خواهد شد وحافظ را چیره‌دست‌ترین غزل سرای زبان فارسی دانسته‌اند که بی تردید حافظ شیفته شیوایی زبان قرآن بوده و از صنایع و بدایع آن در شعر خود بهره برده‌است و دیوان حافظ  که یکی از مجموعه اشعار حافظ را در بر می‌گیرد که بیش از دویست سال از اوّلین چاپ رسمی این دیوان گذشته‌است،

و امروزه از این دیوان را می توان در همه ی خانه های ایرانی مشاهده نمود .

منابع:



ویکی پدیا            https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8#%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C

بیتوته            https://www.beytoote.com/scientific/scientist/hafezeshirazi.html

ویکی پدیا       https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%DB%8C%D9%87#%D9%85%D8%B9%D9%85   %D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%DB%8C%D9%87   

ویکی پدیا        https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8

نمناک       http://namnak.com/%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8.p45172

پارسی نو      ://parsino.com/5661/%D8%BA%D8%B2%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8/  

مرور              ://www.morour.ir/index.php/maghalat/1198-2014-04-27-18-06-27 

  اطلاعات     https://www.ettelaat.com/mobile/?p=62332&device=phone

https://www.isna.ir/news/93071709811/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA  ایسنا 




آموزش:


اشتراک گذاری:
فهیمه پیرزاد
رتبه مدرس
شماره تماس:*

تاریخ عضویت:۱۳۹۷/۱۰/۱۸


تعداد درس:۲۰
قیمت: رایگان!
پرسش و پاسخ (0)
سوالی دارید؟ اینجا بپرسید...
نام کاربری: برای ارسال کامنت، باید ابتدا وارد سایت شوید.