توضیحات

نماد ماهی قرمز و نکات مهم راجب ماهی قرمز


سفره هفت سین یکی از رسوم کهن ما ایرانی ها است که علاوه بر  هفت سین که روی سفره میگذاریم از شمع و ماهی و ... هم روی سفره گذاشته می شود که هرکدام زیبایی و نماد خود را دارند رنگ قرمزی ماهی به معنای مهرو پیروزی و شادی است که زیستگاه اصلی ماهی قرمز در سیبری و اسیایی جنوب شرقی است پس با پرچم همراه باشید تا بیشتر نگهداری و غذا دادن و نماد ماهی قرمز بدانیم با ما همراه باشید.

ماهی قرمز (نام علمی: Carassius auratus auratus)، که به نام‌های ماهی طلایی، ماهی گلی، ماهی حوض نیز خوانده می‌شود، گونه‌ای ماهی از سرده کپورچه‌ها است. ماهی قرمز به صورت طبیعی در آب‌ های شیرین ساکن و تقریباً ساکن با سرعت ناچیز که پوشیده از گیاهان آبزی و دارای بستر نرمی هستند زندگی می‌کند و غالباً همراه ماهیان برکه‌ای دیده می‌شوند. زیستگاه اصلی آن معمولاً در سیبری و آسیای جنوب شرقی است. 

به عقیده بسیاری جدا از قشنگ بودن ماهی قرمز و حال و هوای نوروزی‌ای که با خود می‌آورد، فلسفه حضور آن در سفره هفت سین به رنگ سرخش برمی‌گردد. رنگ سرخ ماهی به معنی مهر، پیروزی، شادی ، سرزندگی و برکت است. همانطور که در دیگر سنت‌های نوروزی نیز این رنگ سرخ را بسیار می‌توان دید. برای مثال روبان سرخ دور سبزه، لباس قرمز حاجی فیروز، سیب سرخ سر سفره هفت سین و سرخی آتش چهارشنبه سوری که به همان شادی و 

سرزندگی برمی‌گردد. این نماد را در کشورهایی مثل تاجیکستان با وصل کردن پارچه قرمز بر سر در خانه‌ها یا جشن گل سرخ در بلخ افغانستان همزمان با نوروز نیز می‌شود دید. نشانه شادی و پیروزی و سرزندگی ماهی قرمز از آنجایی که مردم برخی از شهرستان ها از خرید آن در زمان تقارن نوروز با محرم خودداری می‌کنند و ماهی سیاه را جایگزین می‌کنند، شدت می‌گیرد.


ماهی قرمز شب عید

زیستگاه اصلی آن معمولاً در سیبری و آسیای جنوب شرقی است. 


انتشار این ماهی توسط انسان صورت گرفته و به این علت در رودخانه‌های اروپا دیده می‌شود. ماهیان قرمز از جمله گونه‌های غیر بومی بسیاری مناطق جهان هستند و در مقابل شرایط نامساعد محیطی مقاومند. در قرن ۱۷ این ماهی به عنوان ماهی تزئینی وارد اروپا شد و از آن هنگام پرورش این ماهی در ایتالیا، جنوب فرانسه و پرتغال معمول شده‌است. به علاوه این ماهی به‌طور وحشی نیز در رودخانه‌های جنوب اروپا پراکنده و انتشار یافته‌است.

در ایران نیز این ماهی در حوضچه‌های دریای خزر، دریاچه ارومیه، دریاچه هامون و رودخانه کارون یافت می‌شود. ماهی قرمز یکی از مواد سفره هفت‌سین در جشن نوروز ایران است. میانگین طول ماهی‌های قرمز ۱۸ سانتی‌متر با بیشینه درازایی برابر با ۳۵ سانتی‌متر است. آن‌ها اغلب وزنی نزدیک به ۱۹۷ تا ۲۰۰ گرم دارند. اگرچه وزن بعضی نمونه‌ها به ۲٫۵ کیلوگرم نیز می‌رسد. آن‌ها دارای دندان حلقی یک ردیفی (۴–۴) هستند.


ماهی قرمز:

بدن این ماهی از نظر شکل ظاهری شبیه ماهی کپور و ماهی برکه‌ای است. شکم و پهلوها نقره‌ای فام و باله دمی فاقد خال‌های سیاه است. تعداد فلس بر روی خط جانبی آن ۲۸ تا ۳۲ عدد و نخستی کمان آب‌ششی در انواع رشد یافته دارای ۳۹ تا ۵۰ عدد خار است. دهان این ماهی نیمه تحتانی است و پولک‌های بدنش بزرگ و ضخیم و دندانه‌دار هستند. پرده صفاق در این گونه از ماهی‌ها تیره‌است. 

این ماهی در سن ۴–۳ سالگی به بلوغ می‌رسد و طول آن به ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر می‌رسد. هنگامی که مواد غذایی فراوان باشد، این ماهی در اواخر سن ۲ سالگی بالغ می‌شود. طول عمر یک ماهی قرمز خانگی می‌تواند از ۱۰ سال هم بیشتر شود و به ۵۰ سال نیز برسد. این ماهی می‌تواند از تخم‌های لقاح نیافته نیز به وجود آید. 


ماهی قرمز

بدن این ماهی از نظر شکل ظاهری شبیه ماهی کپور و ماهی برکه‌ای است


در واقع بعد از تخم‌ریزی، اسپرم وارد تخم می‌شود ولی با آن ترکیب نشده، از بین می‌رود و تنها باعث تحریک تخم شده و شروع به تقسیم می‌کند. این اسپرم می‌تواند متعلق به ماهیان نر همین زیرگونه یا اسپرم سایر کپورماهیان باشد. از تخم‌هایی که عمل لقاح در آن‌ها انجام نگرفته‌است فقط ماهیان ماده به وجود می‌آیند. چنین تولید مثلی نوعی بکرزایی است؛ بنابراین، ماهیان ماده نیز قادر به حفظ و بقای نسل خود هستند. 

زمان تخم‌ریزی بر حسب ماه‌های سال خورشیدی در فروردین و اردیبهشت و دمای اّب مناسب برای تخم ریزی ۱۸ تا ۲۲ درجه سلسیوس است. تعداد تخم‌ها ۱۶۰ تا ۳۸۰ هزار عدد است که در سه مرحله افشانده می‌شوند و دوره نهفتگی آن‌ها ۵ تا ۷ روز است. لاروها دارای بدنی شفاف هستند به‌طوری‌که به آسانی می‌توان اندام‌های داخلی آن‌ها را مشاهده نمود. 

لاروها توسط غده‌هایی که در سر دارند خود را به گیاهان آبزی می‌چسبانند و پس از طی دوره آرامش و جذب کیسه زرده، شروع به تغذیه از پلانکتونها می‌کنند. رنگ بدن این ماهیان ابتدا خاکستری یا سبز زیتونی است، ولی پس از چند ماه و برخی از آن‌ها پس از ۲ سال تغییر رنگ می‌دهند. تغییر رنگ در بعضی از آن‌ها کم و در برخی اصلاً دیده نمی‌شود.


ماهی قرمز و سفره هفت سین و شرایط نگهداری از آن:

قرار دادن یک تنگ ماهی قرمز سر سفره هفت سین، بنیانی فرهنگی دارد. ماهی قرمز، تاریخی چند هزارساله را پشت سر نهاد تا به عنوان قدیمی‌ترین ماهی خانگی یا زینتی به حوض خانه‌های مردم و آب نماهای عمومی راه یافته است و مهمان کوچک نوروزی سفره‌های هفت‌سین ایرانیان شده است. تاکنون تصور می‌شد که این ماهی برای نخستین‌بار در شرق آسیا و در کشورهای چین و ژاپن پرورش داده میشد.

 اما آثار تاریخی به دست آمده در مرزهای پهناور ایران فرهنگی که امروز در موزه‌های بزرگ جهان نگهداری می‌شوند، نشان می‌دهند که مردمان ساکن در فلات ایران هزاران سال است که با گونه‌های مختلف ماهی به ویژه ماهی قرمز آشنایی داشته‌اند و بر خلاف تصور رایج، به احتمال زیاد این ماهیان از ایران و میان‌رودان به چین رفته‌اند و در آنجا مورد بارپروری و به‌گزینی قرار گرفته‌اند،

و به دستور امپراتوران چینی برای پرورش این ماهی آبگیرهای مخصوص و یا حوضچه‌هایی از جنس چینی می‌ساختند و چینی‌ها زمانی که در جستجوی ماهی‌های پرورشی برای مصرف خوراکی بودند به آن برخوردند. اهلی‌سازی آن نزدیک به هزار سال پیش در چین صورت گرفت. از این ماهی، ماهیان حوض طلایی و سایر انواع آن مانند دم چادری، سر شیری، و چشم تلسکوپی که در چین و ژاپن پرورش داده می‌شوند، به وجود آمده‌اند. 



ماهی شب عید و نگهداری از آن

قرار دادن یک تنگ ماهی قرمز سر سفره هفت سین، بنیانی فرهنگی دارد


مهم‌ترین دلیل مرگ و میر ماهیان قرمز در خانه‌ها، عدم آشنایی مردم با نحوه نگهداری و مراقبت از آن ها است چون بر خلاف آنچه که تصور می‌شود بسیاری از مردم کشورمان اطلاعاتشان در مورد این جانور بسیار مختصر است. پس دوستداران حیوانات می‌توانند به جای آن که مردم را از نگهداری ماهی قرمز و نهادن آن بر سفره هفت سین باز دارند به وظیفه خود عمل کنند و با آموزش نکاتی ساده و آسان به مردم و به ویژه کودکان و نوجوانان، 

آن‌ها را در نگهداری اصولی از این جانوران زیبا به هنگام نوروز و پس از آن یاری دهند. ماهی‌های قرمز از مرحله تولید تا توزیع و نگهداری ممکن است دچار تلفات شوند. بزرگ‌ترین دلیل تلفات ماهی‌ها در مرحله تولید و توزیع است. در سال‌های اخیر خوشبختانه نظارت بیشتری توسط شیلات و دامپزشکی بر مرحله تولید انجام می‌شود و اگر سازمان‌های مردم نهاد هم نظارت خود را بر تولید و به ویژه توزیع بهتر انجام دهند، می‌توانند در کاهش تلفات موثر باشند.


عوض کردن آب ماهی قرمز:

خرید ماهی قرمز کوچک یکی از سنت های زیبا در تزئین سفره هفت سین است.اما بی توجهی به شرایط نگهداری این حیوانات کوچک باعث می شود که عمر آنها بسیار کوتاهتر شود. همانند اکثر ماهی‌های کپور، ماهی قرمز مقادیر زیادی مواد زائد از طریق دفعی و از طریق آبشش‌ها به داخل آب دفع می‌کندکه باعث کدر شدن آب نیز می‌شود. تجمع این مواد زائد تا حد سمی در مدت زمان نسبتاً کوتاهی رخ می‌دهد و ممکن است به سرعت ماهی قرمز را بکشد. 

برای گونه‌های ماهی قرمز از نوع معمول و از نوع ستاره دنباله‌دار، هر ماهی نیاز به حدود ۷۶ لیتر آب دارد. ماهی تزئینی که کوچک‌تر است نیاز به حدود ۳۸ لیتر آب برای هر ماهی دارد. میزان سطح آب تعیین می‌کند که چه مقدار اکسیژن در داخل آب حل و منتشر می‌شود. هوا دادن فعال به وسیلهٔ پمپ آب، فیلتر یا فواره بطور مؤثری میزان سطح را افزایش می‌دهد. 

هر هفته باید ۱۰ تا ۱۵ درصد آب ظرف، عوض شود. ماهی قرمز در رده ماهی‌های آب سرد قرار می‌گیرد و می‌تواند در آکواریوم‌های گرم نشده و در دمایی که برای انسان راحت است، زندگی کند. با این وجود، تغییر دمای سریع (برای مثال در یک ساختمان اداری در زمستان که شب‌ها بخاری خاموش می‌شود) می‌تواند آن‌ها را سریعاً بکشد. به ویژه اگر آکواریوم کوچک باشد. در هنگام اضافه کردن آب به آکواریوم نیز باید مراقب بود. 



عوض کردن آب ماهی

در هنگام اضافه کردن آب به آکواریوم نیز باید مراقب بود.


زیرا ممکن است آب اضافه شده دمای متفاوتی داشته باشد. دماهای زیر ۱۰ درجه سانتی‌گراد برای گونه‌های تزئینی خطرناک هستند. با این حال، گونه‌های معمول و ستاره دنباله‌دار می‌توانند در دماهای مختصر پایین‌تر نیز زنده بمانند.  دمای خیلی بالا (بیش از ۳۰ درجه سانتی‌گراد) نیز می‌تواند به ماهی قرمز آسیب برساند. با این وجود، دماهای بالا ممکن است با تشدید چرخه زندگی انگل‌ها، برای مبارزه با آلودگی تک‌یاختگان کمک‌کننده باشد و بدین طریق این آلودگی‌ها سریع تر برطرف شوند. دمای کمال مطلوب برای ماهی قرمز میان ۲۰ درجه تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد است.

حداقل آب مورد نیاز هر قطعه ماهی قرمز را یک تا 2 لیتر است و آب مورد استفاده برای نگه داری ماهی قرمز باید بهداشتی بوده و حتما کلرزدایی نیز شده باشد و به دلیل تعادل گازها، خروج کلر و هم دما شدن با محیط قبل از مصرف حداقل به مدت 24 ساعت در ظروفی دهان گشاد نگه داری و ذخیره شود.


عوارض دست زدن به ماهی قرمز

مانند دیگر ماهی‌ها، ماهی قرمز علاقه‌ای به زندگی با انسان‌ها ندارد. در حقیقت، دست زدن به ماهی قرمز می‌تواند برای آن خطرناک باشد، زیرا می‌تواند باعث آسیب دیدن یا برداشته شدن پوشش محافظتی نازک ماهی شود و می‌تواند پوست ماهی را در معرض آلودگی به باکتری یا انگل آبی قرار دهد. با این حال، ماهی قرمز می‌تواند با شنا کردن در سطح آب در هنگام غذا به افراد پاسخ دهد و طوری عادت و آموزش داده شود تا تکه‌های غذا را از دست انسان بگیرد. 



دست زدن به آب ماهی

عوارض دست زدن بچه ها به ماهی ها اسهال و استفراغ و تب شدید است


شهرت ماهی قرمز در زود مردن، معمولاً ناشی از مراقبت ضعیف از آن است. ماهی قرمز به تغییرات ناگهانی دما حساس بوده و این تغییرات حتی می تواند منجر به مرگ آن نیز شود و از سویی دیگر نیز دست کاری ماهی موجب آسیب دیدن پوشش سطحی ماهی شده و ماهی را نسبت به باکتری ها و انگل های آب حساس و آسیب پذیر می کند.اگر کودکان به ماهی قرمز بدون هیچ واسطه ای دست بزنند ، ممکن است بیماری هایی که بین انسان 

و آبزیان مشترک است به آنها انتقال یابد. افراد حساس و دارای سوابق آلرژی نباید بدون واسطه به ماهی قرمز عید دست بزنند . ترشحات روی پوست ماهی های قرمز ممکن است وارد آب تنگ یا آکواریوم شود که موجب بروز حساسیت های جلدی ، اگزما و خارش پوستی در کودکان و بزرگسالان می شود. در فضله ماهی ها عامل بیماری زایی به نام ( سالمونلا ) وجود دارد که با ورود به بدن موجب ایجاد بیماری تیفوئید و سایر بیماری های دستگاه گوارش 

در کودکان می شود.عوارض دست زدن بچه ها به ماهی ها اسهال و استفراغ و تب شدید است .توصیه می شود بعد از هر بار دست زدن به ماهیان زینتی، دست ها با آب و صابون خوب شسته شود و از دست زدن به چشم، پوست و دهان خودداری شود. استفاده از دستکش نیز برای افراد حساس و دارای سوابق آلرژی ضروری است.

  بعضی از ماهی ها به باکتری مایکو باکتریوم (سل) آلوده اند و تماس آنها با انسان ممکن است موجب بیماری های پوستی و اگزما شود.


غذایی ماهی قرمز:

این ماهی همه‌چیزخوار است. در حیات وحش، غذای ماهی قرمز عبارت از سخت‌پوستان، حشرات و مواد گیاهی است. مانند اکثر ماهی‌ها، آن‌ها به صورت فرصت‌طلبانه و دائمی غذا می‌خورند. بیش از حد غذا دادن به آن‌ها، معمولاً موجب مسدود شدن روده‌های ماهی شده و می‌تواند برای سلامتی آن‌ها مضر باشد. این وضعیت بیشتر برای ماهیان قرمزی که با زادگیری گزینشی پدید آمده باشند رخ می‌دهد. چرا که دارای روده پیچ در پیچ هستند. 

غذادهی به ماهی بهتر است در دو نوبت روز و طوری باشد که ماهی آن را مصرف کرده و باقی مانده غذا در تنگ باقی نماند، زیرا غذا دادن بیش از حد به ماهی موجب ته نشین شدن مواد آلی و دفعی ظروف شده و ممکن است به مسمومیت ماهی نیز منجر شود. 

ماهی قرمز را از مراکز معتبر و مجاز خریداری کنید، از خرید ماهی از فروشندگانی که ماهی را به صورت متراکم و در شرایط نامناسب بهداشتی و زیستی نگه داری کرده خودداری کنید و ماهی قرمز باید دارای ظاهری سالم، تحرک مناسب و شنای متعادل باشد و از رها کردن ماهی قرمز در آب های آزاد خودداری کرده و آن ها را در اماکن محصور و دارای مجوز رها کنند.


زمانی‌که غذای زیادی داده شود، مواد دفعی و زائد نیز بیشتر می‌شود که تا حدی به دلیل هضم ناقص پروتئینها است


زمانی‌که غذای زیادی داده شود، مواد دفعی و زائد نیز بیشتر می‌شود که تا حدی به دلیل هضم ناقص پروتئینها است. گاهی با دیدن خروج مواد دفعی از پارگین ماهی می‌توان پی برد که غذای زیادی به ماهی داده شده‌است. غذای مخصوص ماهی قرمز نسبت به غذای مرسوم ماهی‌ها پروتئین کمتر و کربوهیدرات بیشتری دارد. این غذا به دو شکل فروخته می‌شود: پوسته‌ای که روی آب شناور می‌شود و حبه‌ای که به زیر آب می‌رود. 

می‌توان به این غذا موادی از قبیل لوبیای غلافدار (با برداشتن پوسته خارجی)، سبزی‌های برگی سفید شده و کرم حشره افزود. افزودن آرتمیا (میگوی آب شور) به غذا ممکن است برای ماهی قرمزهای جوان سودمند باشد. همانند همه دیگر جانوران، ذائقه ماهی‌های قرمز ممکن است متفاوت باشد .ماهی قرمز برای تزئین حوض و آکواریوم مناسب است و به همین دلیل، تعداد زیادی از آن‌ها هر ساله در آکواریوم‌ها و حوض‌های مردم سراسر جهان نگهداری می‌شوند. .


علت ماهی قرمز در سفره هفت سین:

از زمان ایران باستان، از ماهیان قرمز اغلب برای سفره هفت‌سین و در هنگام جشن‌های سال نو استفاده می‌شود. یافته های باستانی زیادی هم از این حضور در تمدن بین النهرین و ایران پشتیبانی میکند، مانند: تندیس طلایی ماهی در آمودریا، تندیسک نقره ایلامی، سینیهای قلمکاری ساسانی و سکه ای صفوی.در ضمن در متون مذهبی ماهی نماد انکی از خدایان سومر، و از نشانه های اصلی مسیح در سالهای اولیه این دین بوده است.

 مخالفان ماهی قرمز بر سفره هفت سین می‌گویند چون کمال‌الملک در نقاشی خود از سفره هفت سین، ماهی نکشیده، این سنت، اصالت ندارد. این در حالی است که در خاطرات محمدحسن خان اعتمادالسلطنه (وزیر انطباعات و دارالترجمهٔ ناصرالدین شاه) به روشنی به وجود تنگ ماهی‌های قرمز بر سر سفره هفت‌سین در عید نوروز اشاره شده‌است.در هر حال اگرچه ماهی قرمز در شمار اجزای اصلی سفره هفت سین به شمار نمی‌رود 

و نماد ماهی در سفره هفت سین از رسومات جوان است (شاید به همین خاطر در آثار نقاشان قاجاری دیده نمی شود)، اما اکنون سال‌هاست که خود به بخشی از جذابیت‌های نوروزی تبدیل شده و میهمان همیشگی سفره هفت‌سین است و امروزه نهادن ماهی قرمز بر سر سفره هفت‌سین یک رسم کاملا ایرانی به شمار می‌رود، که در بین دیگر ملت‌ها مانند ندارد و ویژه ایرانیان است و جلوه این سنت زیبا را در آثار ادبی و هنری هنرمندان معاصر به خوبی می‌توان دید.

و سخنان پایانی اینکه تا می توانید به ماهی قرمز دست نزنید مخصوصا کودکان زیرا ممکن است باعث بیماری وآلرژی شود و یا باعث خارش شودو ماهی قرمز از زمان ایران باستان بر سفره هفت سین و درهنگام عید نوروز استفاده می شود و از رسک کهنه و قدیم ما ایرانی ها است ولی باید روزی حداقل دو بار به آن غذا بدهبد و روزی یک بار آب آن را عوض کرده و تا حد امکان به آن دست نزنیذ تا عمر طولانی تری داشته باشند با پرچم همراه باشید.


منابع:


نمناک      http://namnak.com/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%B2.p28082

وبلاگ اسنپ تریپ   https://www.snapptrip.com/blog/%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1/

ویکی پدیا    https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%B2

نمناک      http://namnak.com/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%B2.p12372

ستاره     https://setare.com/fa/news/9566




آموزش:


اشتراک گذاری:
نویسنده
رتبه مدرس

تاریخ عضویت:۱۳۹۷/۰۷/۲۳


تعداد درس:۱۷۹
قیمت: رایگان!
پرسش و پاسخ (0)
سوالی دارید؟ اینجا بپرسید...
نام کاربری: برای ارسال کامنت، باید ابتدا وارد سایت شوید.