توضیحات

آشنایی با انواع نان ها و خواص نان ها را بیشتر بدانید


نان باعث می شود که انرژی بدن مورد نیاز ما تامین شود. نان کربوهیدرات است دارای نشاسته و قند است برای همین هم افراد دیابتی باید حتما از نان سبوس دار استفاده کنند تا قند خونشان بالا نرود و همچنین در خوردن نان باید تعادل را رعایت کنند. نان  انواع مختلفی دارد مانند نان سنگک ، نان لواش، نان تافتئن، نان بربری و ...... با پرچم همراه باشید تا بیشتر راجب انواع نان ها و خواص عالی نان بدانید.

نان یکی از قدیمی‌ترین غذاهایی است که بشر آن را تهیه نموده‌است. تاریخچه آن به اواخر عصر حجر بر می‌گردد. آن زمان بود که برای اولین بار، دانه غلات را با آب مخلوط کرده و سپس خمیر به دست آمده را می‌پختند. در دوران یونان باستان، تهیه نان یکی از مهم‌ترین قسمت‌های آشپزی محسوب می‌شد که البته چون در مراسم مذهبی استفاده می‌گردید، از اهمیت مذهبی هم برخوردار بود.

 اولین کوره بسته برای پخت غذاها از جمله نان را هم به احتمال زیاد یونانی‌ها ساختند. در تاریخ اروپا، حداقل از قرن ۱۰۰۰ قبل میلاد مسیح، نان به عنوان غذای اصلی به چشم می‌خورد. از سال ۱۹۱۲ بود که نان‌های ورقه شده تهیه شد. ابتدا هیچ‌کس از این دسته نان‌ها استقبال نمی‌کرد. چون تصور افراد این بود که نان ورقه شده، زود بیات می‌شوند. اما از سال ۱۹۲۸ میلادی، نان‌ها را برش زده و سپس بسته‌بندی می‌نمودند. 

از آن زمان، این ابتکار مورد استقبال مردم قرار گرفت.سالیان سال، مردم ثروتمند از نان‌های سفید و مردم فقیر از نان‌های تیره استفاده می‌کردند. در قدیم نان سفید، نانی مرغوب محسوب می‌شد و چون گران‌تر بود، تنها ثروتمندان قادر به خرید آن بودند. اما از قرن بیستم، این تصور عوض شد. 

چون از نظر علمی مشخص گردید که نان‌های تیره حاوی مواد مغذی هستند و ارزش غذایی بیشتری دارند؛ در عین حال، نان‌های سفید به دلیل کمبود مواد مغذی کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند. انواع نان به دسته های مختلفی تقسیم شده و هر کدام طعم و مزه خاص خود را دارند. از انواع نان میتوان به نان لواش، تافتون، سنگک، شیرمال ، نان زیره و سبزی، نان ساندویجی و … اشاره کرد. 

نان تامین کننده انرژی بدن و سیر کننده بوده و دارای نشاسته و قند می باشد. ماده اصلی همه نان ها آرد است، ولی نوع آرد آنها و افزودنی هایشان با یکدیگر فرق می کند. نان ماده غذایی ای که از قدیم حداقل  در بین ما ایرانی ها بسیار حرمت داشته است وپا نگذاشتن بر روی تکه ای از آن یا دور نریختن آن یا اسراف نکردن آن جزء فرهنگ مصرف ما بوده است .


انواع نان

 نان به آن دسته از غذاها اطلاق می‌شود که با پختن، بخارپز کردن یا سرخ کردن خمیری که متشکل از آرد و آب است، تهیه می‌شود


انواع نان ها 

شاید علت اصلی این موضوع، اعتقاد ما به برکت گندم و سختی به دست آمدن نان وبا زحمت به ثمر رسیدن هر خوشه گندم است . اگر دقت کرده باشیم در اصطلاحات قدیمی رایج داریم (نان حلال در آوردن) . توجه به این نکته داشته باشیم که همین اصطلاح ، اصلی بودن  ماده غذایی نان را در سفره نشان می دهد . چون می شد گفت :غذای حلال یا خوردنی حلال ،اما وقتی می گوئیم نان حلال  یعنی نان را به عنوان اصل یا نماد روزی می دانیم

نان سنگک، بربری ، تافتون ، لواش ، شیرمال ، خرمایی ، کنجدی ، روغنی ، کماج ، انواع نان های محلی ، باگت ، فرانسوی ،تست ، نان زیره یا شوید ، نان گردویی ، زنجبیلی ، نان جو ، نان گندم سیاه یا چاودار و… است. نان به ماده غذایی گفته می شود که از خمیر کردن آرد و خمیرمایه ، آب و روغن ، نمک و گاهی شکر تهیه می شود . نان از نظر علم تغذیه جزء گروه غلات بوده و در هر 30 گرم دارای 80 کیلو کالری ، انرژی می باشد .

 نان به آن دسته از غذاها اطلاق می‌شود که با پختن، بخارپز کردن یا سرخ کردن خمیری که متشکل از آرد و آب است، تهیه می‌شود. در بیشتر خمیرها نمک هم لازم است و معمولاً از یک ماده برای ورآمدن خمیر نان استفاده می‌کنند. در تهیه نان به غیر از نمک، مخمر، روغن و آب، و گاهی برخی ادویه جات، از انواع غلات استفاده می‌کنند و انواع بسیار متفاوتی از نان را عرضه می‌نمایند.ساختمان این ماده غذایی از قندها بوده و حاوی مقدار کمی پروتئین نیز می باشد . 

نان که بخش مهم واصلی سفره های ایرانی را تشکیل می دهد ، عمده انرژی روزانه فرد را تأمین می کند و نقش سیرکنندگی را نیز به عهده دارد . پیشینه طبخ و مصرف نان در ایران به سال ها پیش باز می گردد. در شهرهای مختلف ایران بنا به فرهنگ و رسوم آن شهر ، نان های مختلفی تهیه می شده است.

 در حال حاضر هم با اینکه مصرف نان در ایران تغییر کرده ، اما در بسیاری از شهرها هنوز هم نان های محلی مخصوص به شهر یا روستای خودشان تهیه و مصرف می شود .تا چند دهه پیش ، نان های سنتی ایرانی تنها در کشور استفاده می شد.(سنگک، بربری و…) . با ورود بیشتر فرهنگ غرب به ایران ، نان های باگت یا فرانسوی یا نان تست و … نیز به بازارها و سفره های ایرانی اضافه شد .نان به عنوان یک تأمین کننده انرژی می تواند بخش عمده انرژی روزانه فرد را تأمین نماید . از طریق نان، نشاسته یا  قندهای پیچیده  که سوخت در دسترس بدن هستند و برای انجام کارهای روزانه به آنها نیاز داریم ، وارد بدن می شوند .

 اما لازم به تذکر است که مصرف نان باید به اندازه نیاز بدن هر فرد باشد و اگر فرد بیش از حد آن را مصرف کند ، منجر به چاقی و اضافه وزن خواهد شد . این که کدام نان باعث چاقی بیشتر است ، بسته به میزان مصرف فرد دارد آردی که به شکل خمیر در آمده ، برای اینکه به قول معروف عمل بیاید ، نیاز به خمیر مایه دارد و نیاز به زمانی برای ماندن (به خصوص نان های حجیم ) . 


 خمیر مایه نان

 اخیرا، در کارخانجات جهت تهیه خمیر مایه برای پف کردن نان ها از ترکیبات زاج سفید استفاده می کنند که باید جدا از مصرف آنها خودداری کرد . چون باعث ایجاد زخم معده و روده شده و عدم باروری نیز ایجاد می کند. نان در سراسر دنیا، یک غذای اصلی محسوب می‌شود. معمولاً از آرد گندم خمیری تهیه می‌کنند که به کمک خمیر مایه، ور می‌آید و حجمش زیاد می‌شود و در نهایت درون تنور یا فر آن را می‌پزند با پرچم همراه باشید.

معمولاً از آرد گندم در تهیه نان استفاده می‌کنند، چون میزان گلوتن آن بسیار زیاد است (که سبب حالت اسفنجی و تردی نان می‌شود). اما گاهی آرد گندم سیاه، جو، ذرت و جو دوسر هم یا به تنهایی یا مخلوط با آرد گندم در تهیه نان به کار می‌روند. ورآمدن خمیر، فرایندی است که طی آن، گاز وارد خمیر می‌شود تا نانی که تهیه می‌شود، سبک‌تر بوده و آسان‌تر هم جویده شود. در تهیه اغلب نان‌ها خمیر مایه به کار می‌رود. 

اما برخی نان‌ها هستند که برای مراسم مذهبی تهیه می‌شوند، و خمیر این نان‌ها ور نمی‌آید. یا در اصطلاح بدون خمیرمایه و مخمر آماده می‌شود. برای ورآمدن بیشتر خمیرها، از خمیر ترش استفاده می‌شود. خمیر ترش، هیدرات کربن موجود در آرد یا شکر را تخمیر می‌کند و گاز دی‌اکسید کربن تولید می‌نماید. برای تهیه نان در خانه یا کارخانجات، معمولاً از خمیر ترش استفاده می‌شود. این گاز سبب ترد شدن نان شده و عطر و طعم خوبی به آن می‌دهد.


انواع نان و خمیر نان

در تهیه خمیر، خمیر ترش را با دیگر مواد تشکیل دهنده خمیر مخلوط نموده و خوب ورز می‌دهند


خمیر ترش، طعم ترشی به خمیر می‌دهد و طی فرایند تخمیر، بخشی از هیدرات‌های کربن موجود در خمیر را تجزیه می‌کند. همین امر، باعث می‌شود که نان راحت‌تر هضم گردد. از دیگر خواص خمیر ترش این است که نان را برای مدت زمان طولانی تری تازه نگه می‌دارد. 

در تهیه خمیر، خمیر ترش را با دیگر مواد تشکیل دهنده خمیر مخلوط نموده و خوب ورز می‌دهند. سپس خمیر را به کناری می‌گذارند (تا خمیر، به اصطلاح استراحت کند). به تدریج حجم خمیر زیاد می‌شود و پس از پایان یافتن این فرایند، خمیر را می‌پزند. مدت زمان لازم برای ورآمدن خمیر نان، کمتر از یک روز کامل می‌باشد


 انواع نان ها:

نان لواش:

نان لواش دارای رنگ سفید و با زخامت ۲ میلیمتر نازکترین نان مورد مصرفی مردم ایران میباشد. معمولا نان های لواش به دلیل نازک بودن و وزن کم و همچنین ارزانی به صورت بسته ای در نانوایی ها بفروش میرسند. نانی بسیار نازک با آرد سفید که جزء نان های  قدیمی ایرانی ست . نازک و شکننده بودن جزء خواص این نان است اما ماندگاری بالاترش نسبت به بقیه نان ها انتخاب آن را در مردم بیشتر می کند.


انواع نان و نان لواش

نان لواش دارای رنگ سفید و با زخامت ۲ میلیمتر نازکترین نان مورد مصرفی مردم ایران میباشد


نان لواش، نان نازک تردی است به قطر سه میلی‌متر که از خمیر فطیر یا خمیر ( کم درآمده)  پخته می‌شود. این نان را نان تنوری یا نان تافتون هم می‌گویند. نانی که از همان خمیر ساخته شده ولی بسیار نازک باشد، نان خانگی می‌نامند که پس از پخت بسیار نازک است. با پرچم همراه باشید.


نان تست :

 این نان هم جزء نان های واردشده به سفره های ایرانی ست که البته هنوز خیلی بین مردم رایج نیست. این نان که بیشتر در انگلستان استفاده می شود جهت مصرف با گوشت ، کره یا کره بادام زمینی به مصرف می رسد . در ایران هم برای خوردن صبحانه مثل پنیر ، کره و مربا یا عسل و تهیه ساندویج استفاده می شود .


نان بربری:

بربری از جمله نانهایی است که میان ما ایرانیها طرفدار زیادی دارد و بخصوص به همراه پنیر تبریز یک صبحانه جانانه خواهد شد، نانی است قدری سفت تر با ضخامت ۸/۱ سانتیمتر که مانند نان سنگگ خمیر آن ورآمده‌است. این نان در واقع به نام عشایر بربر است که یکی از شاهان قاجار در سده گذشته در جنوب تهران اسکان داد.نان بربری نانی است قدری سفت‌تر با ضخامت ۱ تا ۲ سانتیمتر که مانند نان سنگک خمیر آن ورآمده‌است 



انواع نان و نان بربری

نانی با آرد سفید و بدون سبوس که کمی حجیم تر از نان لواش و تافتون است


این نان در واقع به نام عشایر بربر است. نانی با آرد سفید و بدون سبوس که کمی حجیم تر از نان لواش و تافتون است . به دلیل جوش شیرینی که در طبخ نان بربری استفاده می شود ، این نان از نظر عوارض جوش شیرین و سفید بودن و نداشتن سبوس به عنوان بی خاصیت ترین نان سنتی ایرانی شناخته شده است. اما به دلیل خوش خوراک بودن در ایران مصرفش بالاست به خصوص در میان قوم ترک زبان ها که یک عادت غذایی قدیمی است.


نان شیرمال:

این نان به شکل گرد و با قطر یک تا دو سانتی متر میباشد که روی نان را با طرح های گوناگون طرحی و پخت میکنند. نان شیرمال که بسیار لذیذ است و بیشتر به کیک شبیه است تا نان، اما جزء پرطرفدارترین نان ها میباشد که بیشتر برای صبحانه مصرف مشیود و همانطور که از اسم نان مشخص است برخلاف بقیه نان ها در بین ترکیبات آن از شیر و همچنین روغن، زرده تخم مرغ و شکر استفاده میشود

 یکی از نان های قدیمی و مورد علاقه مردم است که همه جا معمولا طبخ می شود .در تهیه این نان از شیر وشکر استفاده می شود و همین موضوع مصرف این نان را به عنوان یک میان وعده از بقیه نان ها متمایز می کند. نان شیرمال (نان دشتری)، نانی است ظریف و زیبا مانند کیک که در روزهای عید می‌خورند.


نان تافتون:

این نان که اغلب در روستاها رواج دارد و به صورت گرد و به ضخامت ۵ میلیمتر پخت میشود زیرا پخت نان تافتون به مراتب آسان تر از بقیه مدل های نان میباشد اما در سطح شهر هم نان های تافتون زیاد میبینیم که بعضی از افراد به نام لواش میشناسند. این نان نیز یکی از نان های قدیمی ست که چون ضخامتی متوسط دارد ، بین نان لواش و نان های ضخیم تر ، طرفداران خاص خود را دارد اما در تهیه آن از جوش شیرین استفاده نمی شود .

در این انواع نان نیز که در هر شهر و روستایی دستور خاص خود را دارند ، علاوه بر فرمول اصلی تهیه نان از سبزیجات ، دانه ها یا افزودنیهایی استفاده می شود که معمولا نان های محلی را به شکل یک نان کامل تر و پرفایده تر در می آورد. نان تافتون، نانی است مانند نان ساج که آن را نیز چادرنشینان می‌پزند ولی در تنورهای زیرزمینی هم می‌پزند که به تافتون زنجانی معروف است و نان آذری نیز می‌گویند.


نان سنگگ:

نان سنگک را به جرات میتوان گفت پرطرفدار ترین نان در ایران میباشد و نانی است با ضخامت ۹ میلیمتر، که در شهرهای بزرگ متداول است و خمیر آن ورآمده است، نان سنگک را نان خمیری نیز می‌نامند. نان سنگک علاوه بر طعم لذیذ دارای بالاترین درجه کیفیت در بین بقیه نان ها را دارد،  یکی از قدیمی ترین نان ها یی که در ایران استفاده می شده و در بین نان های سنتی تنها نان سبوس دار است . 



انواع نان و نان سنگک

 نان سنگک را نان خمیری نیز می‌نامند.


البته اخیرا،  اتفاق بدی که در تهیه نان سنگک در حال وقوع است ، این است که برخی نانوایی ها آرد نان سنگک را با آرد لواش (بدون سبوس و آرد سفید ) تعویض می کنند و گاهی می بینیم که نان های سنگکمان  مثل نان های دیگر سفید شده و از آن رنگ تیره خبری نیست.نان سنگک یا سنگ نانی، نانی است نرم‌تر از لواش با کلفتی ۹ میلی‌متر، که در شهرهای بزرگ متداول است و خمیر آن ( درآمده) است، نان سنگک را نان خمیری نیز می‌نامند.


نان جو:

در احادیث و روایات بسیار به مصرف نان جو اشاره شده است. نان های جو کنونی که طبخ می شود از آرد جو خالص نیست ، چراکه سبوس جو بسیار زیاد است و قابل مصرف  نیست . بنابراین در حال حاضر نیمی از آرد نان جو، آرد گندم است . به دلیل تأثیر گذاری زیاد سبوس جو بر کاهش قند و چربی خون ، مصرف این نان بسیار توصیه می شود . هم اکنون بیشتر نان جو را در مغازه های فروش نان های فانتزی می توان پیدا کرد .

در صورتی که نان جو کم نمک تهیه شود شامل جلوگیری از تولید چربی های زیان آور در خون، تنظیم فعالیت دستگاه گوارش، تعدیل فشار خون، تحریک انسولین سازی در بدن و کاهش قند خون، پاکسازی دیواره های معده و روده از ذرات آلوده کننده، مقابله با رشد تومور در بدن، جلوگیری از چاقی، حفظ شادابی و زیبایی پوست به علت وجود ویتامینهای گروه ب در آن و تقویت حافظه است.

امروزه جو به دلیل تاثیری که در پیشگیری، کنترل و درمان بیماری های غیر واگیر دارد، به عنوان «اکسیر سلامت» نیز شناخته شده است. کاربرد جو در تهیه سوپ و غذای تکمیلی کودکان نیز بسیار مفید است. نان جو به دلیل وجود فیبر خود مقدار زیادی از آب بدن را جذب می کند، بنابراین مایعات و آب فراوانی باید نوشیده شود. این نان به دلیل غنی بودن از ویتامین های B به آرامش اعصاب کمک می کند.


خواص نان ها:

مغز 2 درصد کل وزن ما را تشکیل می‌دهد و حدود 20 درصد انرژی به دست آمده از غذاها را می‌خواهد. ذخیره‌ی انرژی مغز بسیار ناچیز است یعنی فقط ده دقیقه باک انرژی آن پر می‌ماند. برای همین هم زمانی که غذا نمی‌خورید و روزه هستید فعالیت و عملکرد مغز افت می‌کند. بعد از یک شب خواب و گرسنگی لازم است که برای صبحانه نان میل کنید. توجه داشته باشید که نان صبحانه به ویژه برای کودکان بسیار مفید است. 

با این حال بیشتر کودکان یا صبحانه نمی‌خورند یا ترجیح می‌دهند کیک و کلوچه بخورند. سعی کنید حتماً برای صبحانه آن‌ها را به خوردن نان علاقمند کنید. از آنجا که نان عمده  انرژی روزانه فرد را تأمین می کند و منبع اصلی ویتامین های ( ب) نیز هست ، توصیه می شود به اندازه کافی استفاده شود اما چون کالری دارد ،نباید بیش از حد مصرف شود. 

همانطور که گفته شد فیبر و سبوس نان خواص و کاربردهای زیادی دارد (در هضم غذا ، جلوگیری ازیبوست ، کاهش قند ، چربی وفشار خون و …) . در نتیجه توصیه می شود نان های سبوس دار و قهوه ای مصرف شود . چون در اثر جدا کردن سبوس ، غیر از فیبر ، ویتامین اسی پنتوتنیک ، بیوتین ، سیلیس،منیزیوم و مواد مغذی دیگری نیز از بین می روند که برای بدن بسیار لازم هستند به خصوص اسید پنتوتنیک که برای ریزش مو بسیار مفید است .


 اطلاعات مورد نیاز برای خواص نان ها:

در افراد دچار دیابت ، مقدار مصرف نان باید محدود باشد تا از بالا رفتن قند ایشان جلوگیری شود . نان جو تأثیر خاصی بر کنترل قند فرد دارد ، بنابراین نان توصیه شده برای این گروه است . در افراد دچار اضافه وزن نیز مصرف گروه نشاسته مانند نان باید محدود گردد .به طور متوسط 25 درصد مردم از یبوست رنج می‌برند. زمانی که مصرف فیبرهای غذایی حلّال و غیر حلال بیشتر شود بهتر می‌توانید با یبوست و مشکل دفع مقابله کنید. نان منبع فیبر است.


انواع نان و خواص نان

در افراد دچار دیابت ، مقدار مصرف نان باید محدود باشد تا از بالا رفتن قند ایشان جلوگیری شود


 این فیبرها برای بهبود عملکرد روده‌ها و تنظیم قندخون مفیدند. برای همین هم از ابتلا به خیلی از بیماری‌ها جلوگیری می‌کنند.نان کامل حاوی فیبر بیشتری نسبت به نان سفید می‌باشد. یعنی با سبوس سرشار از ویتامین‌ها و مواد معدنی و فیبر می‌باشند. کلاً هر ماده‌ی غذایی که از گندم کامل یا همان سبوس‌دار تهیه می‌شود خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و سرطان کولون را کاهش می‌دهد. نان کامل حاوی فیبرهای حلّال و هم فیبرهای غیر حلّال می‌باشد. 

فیبرهای حلّال جذب گلوسیدها و چربی‌ ها را کاهش می‌دهد و فیبرهای غیر حلّال باعث راحتی دفع می‌شود. برای اینکه میزان جذب فیبرهای غیر حلال را بالا ببرید لازم است که از نان‌های سرشار از فیبر مانند نان سبوس دار و نان‌های محلی استفاده کنید.ورزشکارها بهتر می‌دانند. مصرف نان قبل از ورزش‌های سنگین لازم است. نان سبوس دار حاوی به طور متوسط 50 درصد آمیدون (نشاسته) می‌باشد برای همین نیز حاوی گلوسیدهای پیچیده و انرژی زا است. 

این گلوسیدها در کبد و عضلات به صورت گلیکوژن ذخیره می‌شوند. نان کامل حاوی فیبر بیشتری نسبت به نان سفید می‌باشد. دانه های کامل گندم یعنی با سبوس سرشار از ویتامین‌ها و مواد معدنی و فیبر می‌باشند. کلاً هر ماده‌ی غذایی که از گندم کامل یا همان سبوس‌دار تهیه می‌شود خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و سرطان کولون را کاهش می‌دهد.

ممنونیم از اینکه با پرچم همراه هستید. در این پست از خواص عالی نان و انواع نان ها آشنا شدیم. گفتیم که افراد دیابتی بهتر است از نان سبوس دار اشتفاده کنند تا قند خونشان کنترل شود.نانی که دارای سبوس است سرشار از ویتامین ها و فیبر است و از مبتلا شدن افراد به بیماری ها جلوگیری می کند. نان سبوس دار انرژی زا است و برای افرادی که ورزش  می کنند عالی است.


منابع: 


نمناک  http://namnak.com/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B5-%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%88.p10714

تبیان   https://article.tebyan.net/240618/5

ویکی پدیا  https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%A7%D9%86

آسان طب  https://asanteb.com/35562

تنور   https://tanuor.ir/blog/iranian-bread



آموزش:


اشتراک گذاری:
نویسنده
رتبه مدرس

تاریخ عضویت:۱۳۹۷/۰۷/۲۳


تعداد درس:۱۶۹
قیمت: رایگان!
پرسش و پاسخ (0)
سوالی دارید؟ اینجا بپرسید...
نام کاربری: برای ارسال کامنت، باید ابتدا وارد سایت شوید.